Saturday, October 25, 2014
8

De fundamentele economische factoren van 2013

NEW YORK – De toestand van de wereldeconomie zal dit jaar enige gelijkenis vertonen met de omstandigheden die in 2012 de overhand hadden. Dat is geen verrassing: we staan voor een nieuw jaar waarin de mondiale groei opnieuw gemiddeld ongeveer 3% zal bedragen. Het economisch herstel zal zich ook weer in verschillende snelheden voltrekken – een beneden de trend liggend jaargemiddelde van 1% voor de geavanceerde economieën, en een vrijwel trendmatige groei van 5% voor de opkomende landen. Maar er zullen ook een paar belangrijke verschillen zijn met 2012.

Pijnlijke schuldsaneringen – minder uitgaven en meer besparingen – blijven in de geavanceerde economieën aan de orde van de dag, wat tot een trage economische groei zal leiden. Maar het bezuinigingsbeleid zal dit jaar ook de meest ontwikkelde landen treffen, en niet slechts de periferie van de eurozone en het Verenigd Koninkrijk. De bezuinigingen breiden zich uit naar de kern van de eurozone, de Verenigde Staten en andere geavanceerde economieën (met uitzondering van Japan). Gezien de gelijktijdigheid van het bezuinigingsbeleid in de meest ontwikkelde economieën, zou een nieuw jaar van middelmatige groei in sommige landen tot een regelrechte krimp kunnen leiden.

Nu de groei in de meest geavanceerde economieën bloedeloos is, kunnen we concluderen dat de bloei van de riskante beleggingen, die in de tweede helft van 2012 op gang is gekomen, niet is veroorzaakt door een verbetering van de fundamentele economische omstandigheden, maar door nieuwe ronden van onconventioneel monetair beleid. De meeste centrale banken in de grootste ontwikkelde economieën – de Europese Centrale Bank, de Amerikaanse Federal Reserve, de Bank of England en de Zwitserse Nationale Bank – zijn overgegaan tot een of andere vorm van kwantitatieve versoepeling. Zij zullen waarschijnlijk gezelschap krijgen van de Bank of Japan, die tot een meer onconventioneel beleid wordt aangezet door de nieuwe regering van premier Shinzo Abe.

Bovendien liggen er diverse risico's in het verschiet. In de eerste plaats heeft de overeenkomst in het Amerikaanse Congres over de belastingen de VS niet helemaal behoed voor een 'begrotingsafgrond.' Vroeg of laat zal er een nieuw gevecht losbarsten over het schuldenplafond, de uitgestelde bestedingsbeperkingen en een Congresresolutie over de 'lopende uitgaven' (een overeenkomst die de regering toestemming geeft te blijven functioneren bij ontstentenis van een definitieve begrotingsovereenkomst). De markten kunnen op de kast worden gejaagd door deze nieuwe 'cliffhanger.' En zelfs de huidige (tijdelijke) overeenkomst trekt een aanzienlijke wissel – van ongeveer 1,4% van het bruto binnenlands product – op een economie die de afgelopen paar kwartalen met nauwelijks 2% is gegroeid.

In de tweede plaats zijn de fundamentele problemen van de Europese Monetaire Unie niet opgelost, ook al hebben de acties van de ECB de risico's in de eurozone – een vertrek van Griekenland en/of het wegvallen van de toegang tot de markten voor Italië en Spanje – verkleind. Samen met de politieke onzekerheid zullen ze in de tweede helft van het jaar weer in vol ornaat de kop opsteken.

Stagnatie en regelrechte recessie – verscherpt door stevige bezuinigingen, een sterke euro en een aanhoudende kredietcrisis – blijven immers de norm in Europa. Als gevolg daarvan blijven de grote – en potentieel onhoudbare – particuliere en publieke schuldenlasten bestaan. Bovendien zal de potentiële productiecapaciteit, tegen de achtergrond van de vergrijzende bevolking en de lage productiviteitsgroei, waarschijnlijk afbrokkelen als er geen agressievere structurele hervormingen worden doorgevoerd om de concurrentiekracht op te vijzelen. De privé-sector heeft dan geen reden om de chronische tekorten op de betalingsbalans nog langer te financieren.

In de derde plaats heeft China zich moeten bekeren tot een nieuwe ronde van monetaire, fiscale en andere impulsen om een onevenwichtig en onhoudbaar groeimodel overeind te houden, dat is gebaseerd op excessieve exporten en investeringen in de infrastructuur, een hoge spaarquote en een lage consumptie. Tegen de tweede helft van het jaar zal de investeringsgolf in vastgoed, infrastructuur en industriële capaciteit groter worden. De nieuwe leiders van het land – conservatieve voorstanders van geleidelijke, op consensus berustende veranderingen – zullen waarschijnlijk niet overgaan tot een versnelling van de hervormingen die nodig zijn om de huishoudinkomens te verhogen en de spaarzin te verminderen. Als gevolg daarvan zal de consumptie, als onderdeel van het bruto binnenlands product, niet snel genoeg stijgen om de effecten van het economisch beleid te compenseren. Het risico van een harde landing van de Chinese economie zal aan het eind van het jaar dus toenemen.

In de vierde plaats hebben veel opkomende markten – waaronder de vier 'BRIC'-landen Brazilië, Rusland, India en China, maar ook vele anderen – nu te maken met een afnemende groei. Hun 'staatskapitalisme' – dat wordt gekenmerkt door een grote rol voor staatsbedrijven, een nog grotere rol voor staatsbanken, bescherming van de nationale hulpbronnen, import-vervangende industrialisatie, financieel protectionisme en beperkingen van de directe buitenlandse investeringen – is de kern van het probleem. Of deze landen hervormingen zullen doorvoeren, die zijn gericht op de vergroting van de rol van de privé-sector in de economische groei, staat nog te bezien.

Tenslotte dreigen er serieuze geopolitieke risico's. Het hele Midden-Oosten – van de Maghreb tot Afghanistan en Pakistan – is sociaal, economisch en politiek instabiel. De Arabische Lente is een Arabische Winter aan het worden. Hoewel een rechtstreeks militair conflict tussen Israel en de VS enerzijds en Iran anderzijds onwaarschijnlijk lijkt, is het duidelijk dat onderhandelingen en sancties de leiders van Iran er niet toe zullen bewegen hun pogingen op te geven om kernwapens te ontwikkelen. Nu Israel weigert een met kernwapens uitgerust Iran te accepteren, en het Israëlische geduld opraakt, zullen de oorlogsdrums zich luider roeren. De angstpremie op de oliemarkten kan aanzienlijk toenemen en de olieprijzen met 20% doen stijgen, wat negatieve gevolgen heeft voor de groei in de VS, Europa, Japan, China, India en alle andere geavanceerde economieën en opkomende markten die netto-importeurs van olie zijn.

Hoewel het risico van een 'perfecte storm' – waarin al deze risico's zich in hun meest virulente vorm manifesteren – laag is, kan ieder van deze risico's op eigen kracht de wereldeconomie tot stilstand brengen en zelfs in een recessie storten. En hoewel ze niet allemaal in hun meest extreme vorm zullen opduiken, zullen ze allemaal wel op de een of andere manier hun gezicht laten zien. Nu 2013 begonnen is, winnen de negatieve risico's voor de wereldeconomie aan kracht.

Vertaling: Menno Grootveld

Hide Comments Hide Comments Read Comments (8)

Please login or register to post a comment

  1. CommentedSimon Edwards

    All sensisble intelligent musings on the downsized risks -but part of the risk never outlined by economists is"the self fulfilling prohecy" - economists and forecasters as well as the media focus too much on the possibe downside and very little on the potential upside. Afterall being right in the new world culture of finance with regards to optimisim is terribly unfashionable. We only hear of economists in the past 7 years who predicted "the tech bubble" "the housing crisis" " the credit crisis" and so on. indeed in the press their names are often followed by "he who correctly predicted the xxx crisis". These forecasters set a tone, a tone which i feel spreads a contagion of fear rippling through the wider financial markets - this prevents mum and dad moving house, banks lending to business, governments investing into infrastrcuture. A pervasive culture of fear irrationaly takes hold, which is then fuelled by negative sentiment. fundamentals are fundamentals but human emotion can change momentum more than any form of credit easing can. To dao that we need to look more are the upside and limit the volume - we know bad news sells and correct domesday perfect storm prjections make economists famous overnight - but even a stopped cock is right twice a day - call it enough and it might well happen. Where i work in london its the first year in a long time we have come back to work with some sense of optimisim, we are aware of the risks, what we are trying to do is promote the opportunities. Mr Roubini, i would ask for you to examine the fundamentals and to counter this article with your reasons to be optimistic - if we really cant find any at all then perhaps we should draw up the bridge, man the battlements and await the prohecy that is yet again financial armageddon

  2. CommentedVictor Morris

    Painful deleveraging might counterballance inflation. What to watch is the change in the petrodollar arrangement.

  3. CommentedTimothy Williamson

    These are good points Nouriel. My concern is that we are not looking forward with a long range purpose or vision, but are rather expending energy de-constructing currnet and recent historical problems. This is all very good, but when we put the pieces back together after de-construction, we tend to do so linerarly. The economy though is complex and non-linerar and requires a metacognitive shift in thinking.

    Though I agree that there is a need to study systemic patterns, as our world becomes more and more interconnected beyond traditional borders the need also increases for a big visionary purpose or project toward which vast segments of our GLOBAL society can direct effort and energy.

    Recently, I did a study on three big projects from the past to look for common characteristics. Those three projects were the Panama Canal, the Manhattan Project, and Kennedy's Landing a man on the Moon project. There are two parts. The first part linked here is presentation. The second part is the full report linked in the presentation.

    http://bit.ly/XS6M8C Human Complexity-Creating Sustainable Local Growth

    Thanks!
    Tim Williamson
    tim@williamsoncontracting.biz

  4. Portrait of Pingfan Hong

    CommentedPingfan Hong

    Another piece quite consistent with the title you have earned. Nevertheless, I am wondering about the consistency between your analysis of the economic woes in developed economies and your analysis of the problems in emerging economies. In the former, you seem to blame the free market, or a lack of more fiscal stimulus for the anaemic growth, while in the latter, you criticize strong government intervention in emerging economies. No one is Doing a correct thing. In your view, can the world do something right at all?

  5. CommentedYK Chang

    Very thoughtful article! Risks are shown from the US, Europe, China, to Middle East and other emerging economies. The problem, I think, is where to find growth. Without it, the world economy will go around vicious cycle form debt to quantitative easing. We're in a very thick mist, dismayed at economic failure, let alone political failure. Whenever we face confusion, we need to rely on history, where we can find some hints and sigh with a little relief that such a calamity always happens, but humankind always find a way to circumvent it. It's time to pull ourselves up and remind ourselves that "we can do it". Hit the road to find "HOW"

      CommentedTimothy Williamson

      @YK Chang - Here's a way toward a better more prosperous and peaceful future in a hyper-connected world http://bit.ly/XS6M8C

      Thanks!

      Tim Williamson
      tim@williamsoncontracting.biz

      CommentedLuke Ho-Hyung Lee

      @YK Chang - Could I suggest you see this article for "HOW"? http://www.huffingtonpost.com/hohyung-/hidden-flaw-holding-back_b_2218943.html

  6. Commenteddonna jorgo

    reading your article i have to say ..USA problem after president B.H. OBAMA SWERE IN WHITE HOUSE all the MIDDLE EAST oil will be to USA.profit.
    EU have political problem and i think will continue for long time because UK are right for the long term economic truble EU have .
    JAPAN is one country with ''synithia'' inflation long term too.
    IF the economu will fix with this ''RITHMO'' i have to believ in MIRACLE .
    Israel is not the only state who IS NOT AGREE with NUCLEAR TO IRAN ..
    JEWISH STATE is very strong and because others trying to have up hand ..
    about the economic situation in global i am agree with you
    I THINK structura economice is in phase for change and this is important will take time with pain for the poor people ..(dead) and pain for the middle class people (in hospital)
    thank you

Featured