Saturday, October 25, 2014
0

Rusland blijft thuis

MADRID – Slechts drie dagen vóór zijn terugkeer naar het Kremlin, als president van Rusland, had Vladimir Poetin achter de gesloten deuren van zijn residentie in Novo-Ogaryovo, buiten Moskou, een ontmoeting met de Amerikaanse Nationale Veiligheidsadviseur Tom Donilon. Die was daar om te berichten over het hernieuwde voornemen van president Barack Obama om de samenwerking met Rusland te versterken. Maar Donilon moest met lege handen naar huis terug: Poetin zal de G8-top van 18 en 19 mei in Camp David niet bijwonen, noch de NAVO-top van 20 en 21 mei in Chicago, ondanks de inspanningen van Obama om Rusland tegemoet te komen door de G8-top uit Chicago weg te halen.

Als gevolg hiervan is de eerste ontmoeting tussen Obama en Poetin na de herverkiezing van laatstgenoemde als president van Rusland uitgesteld tot de G20-top in Los Cabos, Mexico, die op het programma staat voor 18 en 19 juni. Dit uitstel heeft tot veel speculaties geleid.

Sommigen voeren als oorzaak van de afwezigheid van Poetin de recente spanningen tussen Rusland en de Verenigde Staten aan, die voortvloeien uit het steeds hardere optreden van Poetin tegen de protesten van zijn opponenten thuis. Anderen zinspelen erop dat de afstandelijkheid van Poetin het gevolg is van interne twisten binnen het Kremlin.

Wat er ook achter het gedrag van Poetin schuil mag gaan, de twee topconferenties van deze maand zullen de betrekkingen tussen de twee landen aanzienlijk beïnvloeden, gezien de mondiale veiligheidsvraagstukken die door de G8 zullen worden behandeld en de noodzaak om de deelname van Rusland aan het raketschild van de NAVO te bewerkstelligen.

Naast de krakkemikkige mondiale economie zijn twee zaken van belang voor de G8-top. In de eerste plaats staat het kernenergieprogramma van Iran centraal. Na een impasse van meer dan een jaar zijn de onderhandelingen in april hervat. Rusland neemt als permanent lid van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties deel aan deze besprekingen, en zijn medewerking is van essentieel belang om een van de lastigste internationale problemen van vandaag de dag te kunnen oplossen.

Hetzelfde kan worden gezegd over de rol van Rusland bij het oplossen van de crisis in Syrië, tegen de achtergrond van de strategische betrekkingen die beide landen sinds de Koude Oorlog onderhouden. Nu de kans steeds groter wordt dat het vredesplan voor Syrië van de voormalige VN-secretaris-generaal Kofi Annan mislukt, en dat er een burgeroorlog uitbreekt, is Rusland misschien de enige effectieve bemiddelaar die de internationale gemeenschap nog over heeft.

Bovendien is het van essentieel belang dat Rusland en het Westen overeenstemming bereiken over het raketschild dat door de NAVO wordt ontwikkeld en in Chicago zal worden besproken. Het voornaamste doel van het schild is de bescherming van Europa en de VS tegen mogelijke aanvallen met korte- of middellangeafstandsraketten uit Iran of Noord-Korea. Maar de Russische leiders zijn sceptisch over de echte doeleinden van het schild. Ze geloven dat dit de veiligheid van Rusland kan ondermijnen door het afschrikwekkende vermogen van zijn kernraketten om terug te slaan te kortwieken.

In 2009 leek de 'toenadering via fases van aanpassing,' die door Obama was gelanceerd, de bilaterale spanningen te temperen. Zij maakte de weg vrij voor het nieuwe START-verdrag voor wapenvermindering uit 2010, waarin de Verenigde Staten en Rusland een strategische sprong waagden door het aantal lanceerinrichtingen voor kernraketten te halveren. Na deze vooruitgang stemden de Russen eind 2010 in met een onderzoek naar de mogelijkheid om met de NAVO samen te werken op het gebied van de raketverdediging.

Maar de Verenigde Staten konden – naast politieke – geen juridische garanties bieden dat een in Europa gevestigd raketverdedigingssysteem het strategisch potentieel van Rusland niet in de weg zou zitten. Als gevolg daarvan zijn de Russen nu zó wantrouwend geworden, dat de chef van de Russische militaire staf, generaal Nikolai Makarov, onlangs heeft verklaard dat zijn land geen preventieve aanvallen wilde uitsluiten om delen van het raketverdedigingsschild te vernietigen indien het die als een bedreiging van zijn veiligheid ervaart.

Eén van de voornaamste argumenten voor deze stellingname was de Russische onzekerheid dat eventuele latere stappen in de 'toenadering via fases van aanpassing' risico's voor zijn strategische langeafstandsraketten zouden kunnen inhouden. Bovendien verzet Rusland zich tegen de ingebruikneming van militaire faciliteiten in landen – zoals Roemenië – die zich na 1999 bij de NAVO hebben aangesloten, een punt dat de vroegere Amerikaanse ambassadeur in Oekraïne, Steven Pifer, onlangs naar voren bracht.

Met het oog op de ernst van de kwesties die op de twee topconferenties aan de orde zijn, zou de aanwezigheid van Poetin behulpzaam zijn geweest. Naast het feit dat het waardevol is de persoonlijke chemie tussen beide leiders te verbeteren, is het terugdringen van de spanningen in de betrekkingen tussen Rusland en het Westen onvermijdelijk geworden. De onderhandelingen over het raketschild, Iran, Syrië en andere kwesties zullen immers lang  zijn – en de oplossingen zullen onderling verband houden.

Aanvaardbare oplossingen nú zouden de weg openen voor een ongekend kernwapenverdrag in 2013. Dit is een zeer belangrijke kwestie, en een goede verstandhouding tussen Rusland en de Verenigde Staten is daarvoor essentieel.

We moeten alles doen wat in ons vermogen ligt om het voorstel van Donilon aan Poetin te doen slagen. Daarbij gaat het in wezen om het 'resetten van de reset' en het overbruggen van de kloof tussen beide landen als het gaat om de toekomstige aard van hun kernwapenarsenalen. Voor Obama zou succes de rechtvaardiging zijn voor de Nobelprijs voor de Vrede, die hij in 2009 kreeg. We kunnen er zeker van zijn dat Rusland ook zou profiteren.

Hide Comments Hide Comments Read Comments (0)

Please login or register to post a comment

Featured