6

Mijn toespraak tot de nieuwe lichting financieel deskundigen

NEW HAVEN – In deze tijd van het jaar vinden in Amerika en elders veel afstudeerbijeenkomsten plaats. Degenen die de universiteit verlaten krijgen daar dikwijls een paar woorden van advies te horen voordat ze hun diploma in ontvangst nemen. Aan degenen die belangstelling hebben voor een carrière in de financiële sector of aanverwante sectoren - verzekeringen, boekhouding, recht of ondernemingsbestuur – bied ik de volgende overwegingen aan.

Ik wens jullie het allerbeste toe nu jullie de academische wereld vaarwel zeggen om een betrekking in de financiële sector te aanvaarden. In de loop van jullie carrière zullen de Wall Street-firma's en soortgelijke instellingen jullie nodig blijken te hebben. Jullie opleiding in de financiële theorie, economie, wiskunde en statistiek zal jullie goed van pas komen. Maar jullie lessen op het gebied van de geschiedenis, filosofie en literatuur zullen net zo belangrijk zijn, omdat het essentieel is dat jullie niet alleen over de juiste instrumenten beschikken, maar ook nooit het zicht verliezen op de doelstellingen – ook die op sociaal gebied – van de financiële sector.

Tenzij jullie hebben gestudeerd op een andere planeet, weet je dat de financiële sector met ernstige kritiek te maken heeft gekregen – waarvan een groot deel gerechtvaardigd is. Zij heeft de wereldeconomie in haar ergste crisis doen belanden sinds de Grote Depressie van de jaren dertig. En je hoeft alleen maar even bij een paar van je klasgenoten langs te gaan, die hebben meegedaan aan een van de Occupy-bewegingen over de hele wereld, om het wijdverbreide ressentiment te voelen tegen financiers en de bovenste 1 procent van de inkomensladder.

Hoewel een deel van deze kritiek misschien overdreven of misplaatst is, onderstreept zij niettemin de noodzaak om de financiële instellingen en hun werkzaamheden te hervormen. De financiële sector is lang van cruciaal belang geweest voor de bloei van de marktdemocratieën. Dat is de reden dat de huidige problemen moeten worden aangepakt. Met jullie verbeterde inzichten in onze onderlinge verbondenheid en diverse behoeften, kunnen jullie dat ook doen. Het is de échte professionele uitdaging waarvoor jullie staan, en die jullie als een kans moeten omarmen.

Jonge professionals in de financiële sector moeten zich verdiepen in de geschiedenis van het bankwezen en begrijpen dat de banken op hun best zijn als ze steeds bredere kringen van de maatschappij kunnen bedienen. Op dit punt kun je denken aan de spaarbankenbeweging in Engeland en op het Europese vasteland van de 19de eeuw, en aan de microfinancieringsbeweging onder aanvoering van de Grameen Bank uit Bangladesh in de 20ste eeuw. Vandaag de dag is de beste weg voorwaarts het verbeteren van de financiële en de communicatietechnologie, zodat we de lagere middenklassen en de armen een breed scala aan 'verlichte' bankdiensten kunnen aanbieden.

Afgestudeerden die zich gaan bezighouden met hypotheken worden geconfronteerd met een andere, maar even belangrijke uitdaging: het bedenken van nieuwe, flexibelere kredieten die huizenbezitters beter in staat moeten stellen het economische noodweer te doorstaan, dat ertoe heeft geleid dat miljoenen mensen vandaag de dag onder een enorme schuldenlast zijn bedolven.

Jonge zakenbankiers hebben op hun beurt de kans meer 'participerende' vormen van durfkapitaal te bedenken, belichaamd in de nieuwe websites voor crowdfunding, om de groei van innovatieve kleine nieuwe bedrijfjes te bevorderen. Intussen zullen er tal van kansen zijn voor jonge verzekeringsprofessionals om nieuwe beschermingsconstructies te bedenken tegen risico's waar mensen zich zorgen over maken en die er echt toe doen – met betrekking tot hun werk, levensonderhoud en de waarde van hun huis.

Afgezien van de zakenbanken en beursmakelaars heeft de moderne financiële sector ook een publieke dimensie, die in het kielzog van de recente financiële crisis opnieuw moet worden uitgevonden. Het opnieuw vaststellen van de regels van het spel voor een robuuste, sociaal nuttige financiële sector is nog nooit zo belangrijk geweest als nu. Wetgevende en administratieve instellingen hebben pas afgestudeerden nodig om de juridische infrastructuur van de financiële sector te kunnen analyseren en die sector op zo'n manier te reguleren dat zij de beste resultaten voor de samenleving oplevert.

Een nieuwe generatie politieke leiders moet het belang inzien van financiële 'geletterdheid' en manieren zien te vinden om de burgers te voorzien van de juridische en financiële adviezen die zij nodig hebben. Intussen worden economische beleidsmakers geconfronteerd met de grote uitdaging om nieuwe financiële instellingen te bedenken, zoals pensioenstelsels en sociale voorzieningen die zijn gebaseerd op het delen van risico's tussen de generaties onderling.

Degenen onder u die besluiten tot een carrière als econoom of financieel wetenschapper, moeten proberen een beter inzicht te verkrijgen in het ontstaan van zeepbellen op de aandelen- of de huizenmarkt – en betere manieren zien te bedenken om dit inzicht te verbreiden in de financiële sector en onder het grote publiek. Hoezeer Wall Street ook de hand heeft gehad in het ontstaan van de huidige crisis, die is begonnen als het breed gedragen geloof dat de huizenprijzen niet konden dalen – een geloof dat tot een omvangrijke sociale besmetting heeft geleid. Leren hoe zulke zeepbellen in een vroegtijdig stadium kunnen worden gesignaleerd en hoe ze onschadelijk kunnen worden gemaakt voordat ze de hele economie infecteren, zal een belangrijke uitdaging zijn voor de volgende generatie financiële wetenschappers.

Uitgerust met geavanceerde financiële ideeën, uiteenlopend van nieuwe modellen om bezittingen te waarderen tot ingewikkelde formules voor het prijzen van opties, zijn jullie terecht geïnteresseerd in de opbouw van een materieel lonende carrière. Daar is niets schandaligs aan, en jullie financiële succes zal tot op grote hoogte jullie effectiviteit weerspiegelen in het verwezenlijken van goede resultaten voor de firma's waarvoor jullie werken. Maar hoe ongemerkt het ook gaat, de beloning voor succes op Wall Street en in de financiële sector in het algemeen, is aan het veranderen, net zoals de definitie van de financiële sector zal moeten veranderen als zij haar plek in de samenleving weer wil innemen en het vertrouwen van burgers en hun leiders wil herwinnen.

De financiële sector beheert als het goed is niet alleen risico's, maar treedt ook op als de hoeder van het bezit van een samenleving en als pleitbezorger voor haar diepste doeleinden. Behalve in financieel opzicht zal de volgende generatie van professionals in de financiële sector worden betaald in de vorm van de tevredenheid die voortvloeit uit de winst die wordt geboekt bij het democratiseren van die sector – door de baten ervan ten goede te laten komen aan de delen van de samenleving die die het hardst nodig hebben. Dit is een nieuwe uitdaging voor een nieuwe generatie. Er wordt een beroep gedaan op alle verbeeldingskracht en talenten die jullie te bieden hebben.

Veel geluk met het opnieuw uitvinden van de financiële sector. De wereld kan jullie succes goed gebruiken!

Robert J. Shiller is hoogleraar economie en financiën aan de Universiteit van Yale. Zijn nieuwe boek heet Finance and the Good Society.