Tuesday, September 16, 2014
3

Een agenda voor Europa's vermoeide goochelaars

BRUSSEL – De Europese leiders zullen eind juni weer bijeenkomen. De vraag die ze deze keer moeten beantwoorden is niet of ze dit of dat land kunnen redden, maar of ze de eurozone in zijn geheel kunnen redden – zo niet de Europese Unie in haar huidige vorm.

Om te begrijpen waarom, hoeven we slechts naar de afgelopen twaalf maanden te kijken. In juli 2011 kwamen de Europese leiders een (beperkte) sanering van de Griekse schulden overeen, terwijl ze op hetzelfde moment de financiële steun sneller en goedkoper maakten.  Een jaar later balanceert Griekenland nog steeds op de rand van de afgrond.

Het hele najaar van 2011 hebben ze zich zorgen gemaakt over de stijging van de rente op Spaanse en Italiaanse staatsobligaties, totdat de Europese Centrale Bank uiteindelijk besloot de pijn te verlichten door op grote schaal liquiditeit aan de banken ter beschikking te stellen.  Maar ondanks het aantreden van nieuwe, hervormingsgezinde regeringen in Italië en Spanje bleek de opluchting van korte aard.

Vervolgens hebben ze in december een akkoord gesloten over een nieuw begrotingsverdrag, een robuustere financiële beschermingsconstructie en nieuwe middelen voor het Internationale Monetaire Fonds, zodat dit op grotere schaal zou kunnen ingrijpen. Maar aan het begin van het voorjaar naderde de rente op de staatsobligaties van Spanje en Italië opnieuw een onhoudbaar niveau.

Tenslotte besloten ze eerder deze maand 100 miljard euro uit te trekken om Spanje te helpen zijn noodlijdende banken te saneren. De reactie van de markten was dat de rente op Spaanse staatsobligaties nog verder de hoogte in ging.

In tegenstelling tot wat sommigen denken zijn de Europeanen het afgelopen jaar niet op hun handen blijven zitten. Maar ze zijn wel hun magische 'touch' kwijtgeraakt. Net als oudere goochelaars komen ze nog steeds met dezelfde trucjes die vroeger altijd indruk maakten, maar nu geen resultaat meer opleveren – of erger nog: contraproductief blijken. Intussen houdt de financiële versplintering binnen de eurozone aan; Spanje en in mindere mate Italië hebben te kampen met een schijnbaar niet te stoppen stijging van de leenkosten; en de politieke spanningen worden steeds zichtbaarder.

Eén topconferentie zal geen beslissingen opleveren die maanden van voorbereiding kosten. Maar de Europese leiders hebben niettemin een kans om indruk te maken en het tij te keren, vooropgesteld dat ze voldoende stoutmoedig, samenhangend en vooruitziend te werk gaan. Hier is een agenda van vijf punten.

1.   Aanvaard beperkte heronderhandelingen over het Griekse programma. De bom is niet onklaar gemaakt. Terwijl Griekenland twee verkiezingen beleefde, heeft de recessie zich verdiept en is het politiek handelen tot stilstand gekomen. Het programma van de Europese Unie en het IMF is uit koers geraakt, en er moet meer nadruk worden gelegd op de groei. De Europese Unie moet de bestaande overdrachten aan Griekenland stroomlijnen en versnellen, en helpen kapitaal te laten vloeien naar staatsbezittingen die op de nominatie staan om geprivatiseerd te worden.

2.   Maak afspraken over een plan om de risico's van de Spaanse banken te delen. Meer geld lenen aan de Spaanse regering, zodat zij de banken van het land kan herkapitaliseren, verhoogt de schuldenlast en schrikt de markten af, die bang zijn voor toekomstige schuldsaneringen. Het gebruik van het belastinggeld van de partnerlanden om de Spaanse banken te redden is economisch niet gerechtvaardigd en politiek onaanvaardbaar. In plaats daarvan zou Spanje de eerste verliezen moeten dragen, en het reddingsfonds van de eurozone, het Europees Stabiliteits Mechanisme (ESM), zou een steeds groter wordend deel van de risico's boven een bepaalde drempel voor zijn rekening moeten nemen (bijvoorbeeld 5 à 10% van het bruto binnenlands product).

3.   Stel een schema op voor een bankenunie. Een bankenunie – bestaande uit gezamenlijke depositoverzekeringen, toezichthouders en crisisbestrijdingsmechanismen – zou helpen de wederzijdse besmetting van banken en staten te voorkomen. Dat is de reden dat het idee op de recente topconferentie van de G-20 in Mexico werd ondersteund. Maar het is een ambitieuze onderneming die niet één, twee, drie kan worden verwezenlijkt. Als de Europese leiders willen laten zien dat zij dit idee serieus overwegen, moeten ze overeenkomen concrete discussies over cruciale parameters te beginnen en hun ministers een mandaat geven om tegen het najaar met resultaten te komen.

4.   Onderzoek de mogelijkheden van euro-obligaties. Financiële steun kan Spanje misschien helpen, maar Italië niet. Als de situatie van Italië zou verslechteren, zou een gedeelde verantwoordelijkheid voor de schulden uiteindelijk het enige alternatief zijn voor een grootschalig staatsbankroet. Maar hoewel de Europese Commissie plannen in deze richting heeft goedgekeurd, heeft er nooit een serieuze discussie plaatsgevonden over de voorwaarden en gevolgen. De Europese leiders kunnen in dit stadium niets beslissen, maar zij zouden een groep 'wijze mannen' (en vrouwen) de opdracht moeten geven de opties vóór het einde van de zomer door te nemen en er verslag over uit te brengen.

5.   Schep de voorwaarden voor macro-economische aanpassingen. Zuid-Europa heeft behoefte aan deflatie om de concurrentiekracht tegenover Noord-Europa te herstellen. Maar afgezien van het feit dat binnenlandse deflatie verschrikkelijk pijnlijk is, bedreigt zij ook de houdbaarheid van de publieke en particuliere schulden. Als het nominale inkomen lager uitvalt en de schuldenlast op hetzelfde niveau blijft, neemt de dreiging van een staatsbankroet noodzakelijkerwijs toe. Noord-Europa moet tijdelijk een iets hogere inflatie dulden, zolang de prijsstabiliteit in de eurozone als geheel gehandhaafd blijft.  Gelukkig hebben Duitse beleidsmakers aangegeven dat ze deze logica begrijpen. De Europese leiders moeten daar nu een consensus over bereiken.

Het belangrijkste is echter dat de leiders de politieke impasse doorbreken. Duitsland wil geen nauwere financiële solidariteit als die niet gepaard gaat met een nauwere politieke integratie. Frankrijk wil financiële solidariteit zonder nauwere politieke integratie. Beide kampen houden al minstens een kwart eeuw aan hun standpunten vast.

Het is tijd om de kloof te overbruggen. De perceptie dat Europeanen het eens kunnen worden over duistere details, maar niet over de essentie van de zaak, is een van de redenen dat de goochelaars van de euro hun 'touch' kwijtraken.

Vertaling: Menno Grootveld

Hide Comments Hide Comments Read Comments (3)

Please login or register to post a comment

  1. CommentedGary Marshall

    Hello Mr. Pisani-Ferry,

    You don't sound hopeful of a resolution. All that you prescribe is an expensive delay, with the outcome unaltered.

    In conventional economics you are right -- the magicians of Greece and the other troubled nations have no good options. But in progressive economics, they have a very good option: the abolition of Taxation. Absurd on the face of it, but not so when examined.

    Below is the very simple proof for this measure.

    If you or anyone can find the flaw, I shall be more than happy to give the reward of $50,000. None have yet been successful. Perhaps because so few have tried.

    Its not the end of the world, but a new beginning.

    Enjoy!

    ####

    The costs of borrowing for a nation to fund public expenditures, if it borrows solely from its resident citizens and in the nation's currency, is nil.

    Why? Because if, in adding a financial debt to a community, one adds an equivalent financial asset, the aggregate finances of the community will not in any way be altered. This is simple reasoning confirmed by simple arithmetic.

    The community is the source of the government's funds. The government taxes the community to pay for public services provided by the government.

    Cost of public services is $10 million.

    Scenario 1: The government taxes $10 million.

    Community finances: minus $10 million from community bank accounts for government expenditures.
    No community government debt, no community
    government IOU.

    Scenario 2: The government borrows $10 million from solely community lenders at a certain interest rate.

    Community finances: minus $10 million from community bank accounts for government expenditures.
    Community government debt: $10 million;
    Community government bond: $10 million.

    At x years in the future: the asset held by the community (lenders) will be $10 million + y interest. The deferred liability claimed against the community (taxpayers) will be $10 million + y interest.

    The value of all community government debts when combined with all community government IOUs or bonds is zero for the community. It is the same $0 combined worth whether the community pays its taxes immediately or never pays them at all.

    So if a community borrows from its own citizens to fund worthy public expenditures rather than taxes those citizens, it will not alter the aggregate finances of the community or the wealth of the community any more than taxation would have. Adding a financial debt and an equivalent financial asset to a community will cause the elimination of both when summed.

    Whatever financial benefit taxation possesses is nullified by the fact that borrowing instead of taxation places no greater financial burden on the community.

    However, the costs of Taxation are immense. By ridding the nation of Taxation and instituting borrowing to fund public expenditures, the nation will shed all those costs of Taxation for the negligible fee of borrowing in the financial markets and the administration of public
    debt.

    Regards,
    Gary Marshall

  2. CommentedVal Samonis

    Too late for such a timid approach. PARADISE=CONFIDENCE IS LOST!

    DIVIDE EZ INTO NEURO AND SEURO ZONES TO REFLECT LONG-TERM DIFFERENCES IN PRODUCTIVITY THAT CONNOT DISPPPEAR FOR AT LEAST A DECADE.

    SIMPLE OPTIMUM CURRENCY AREA ECONOMICS!

    val samonis, toronto

  3. Commentedjracforr jracforr

    The European Stability Mechanism should be an asset management company, which purchase the mortgage portfolio of endangered European banks. The sale of these assets at some later date, when they approach their real value, would more than compensate for any present loss/risk to the ESM. Thereby eliminating the risk of scaring the financial market, and increasing the debt burden of nations like Spain.

Featured